กายภาพบำบัดหลังผ่าตัดเข่าและสะโพกที่บ้าน
ช่วงหลังผ่าตัดเปลี่ยนข้อเข่า ข้อสะโพก หรือผ่าตัดกระดูกสะโพกหัก เป็นช่วงที่การฝึกมีความสำคัญมากต่อการกลับมาเดินและใช้ชีวิตประจำวัน แต่ก็เป็นช่วงที่การเดินทางไปโรงพยาบาลลำบากที่สุด
CareConnect ส่งนักกายภาพบำบัดไปฝึกที่บ้าน ในสภาพแวดล้อมจริงที่คนไข้ต้องใช้ทุกวัน ทั้งบันได ห้องน้ำ และการขึ้นลงเตียง โดยแพทย์เวชศาสตร์ฟื้นฟูวางแผนให้สอดคล้องกับคำแนะนำของแพทย์ผู้ผ่าตัด
เหมาะกับใคร
- ผู้ที่เพิ่งผ่าตัดเปลี่ยนข้อเข่าหรือข้อสะโพก
- ผู้ที่ผ่าตัดรักษากระดูกสะโพกหักหรือกระดูกขาหัก
- ผู้ที่ผ่าตัดเข่าอื่น ๆ เช่น ผ่าตัดหมอนรองกระดูกเข่า ตามที่แพทย์ผู้ผ่าตัดอนุญาตให้ฝึก
- ผู้สูงอายุที่กลับบ้านหลังผ่าตัดแล้วยังเดินไม่มั่นคง
ฝึกอะไรบ้าง
- ฝึกลงน้ำหนักตามระดับที่แพทย์ผู้ผ่าตัดกำหนด
- เพิ่มช่วงการเคลื่อนไหวของข้อเข่าหรือข้อสะโพก
- เพิ่มกำลังกล้ามเนื้อต้นขาและสะโพก
- ฝึกเดินด้วยวอล์กเกอร์หรือไม้เท้า และปรับความสูงอุปกรณ์ให้เหมาะ
- ฝึกขึ้นลงบันได ลุกนั่ง ลุกจากโถส้วม และขึ้นลงรถ
- ลดปวดและบวมด้วยการประคบและเครื่องกระตุ้นไฟฟ้าตามการประเมิน
- แนะนำการจัดบ้านเพื่อลดความเสี่ยงล้ม
ทำงานตามคำแนะนำของแพทย์ผู้ผ่าตัด
หลังผ่าตัดแต่ละแบบมีข้อควรระวังต่างกัน เช่น ท่าที่ควรหลีกเลี่ยงหลังผ่าตัดเปลี่ยนข้อสะโพก หรือระดับการลงน้ำหนักที่อนุญาต แพทย์เวชศาสตร์ฟื้นฟูจะทบทวนคำแนะนำจากแพทย์ผู้ผ่าตัดก่อนวางแผน ครอบครัวควรเตรียมใบสรุปการรักษาหรือคำแนะนำหลังผ่าตัดจากโรงพยาบาลไว้ให้แพทย์ดู
ข้อควรระวังเฉพาะหลังผ่าตัดสะโพก
หลังผ่าตัดเปลี่ยนข้อสะโพก บางวิธีผ่าตัดมีท่าที่ต้องหลีกเลี่ยงในช่วงแรก เช่น การงอสะโพกมากเกินไป การนั่งไขว่ห้าง หรือการบิดขาเข้าด้านใน ข้อห้ามเหล่านี้ต่างกันตามวิธีผ่าตัด จึงต้องทำตามที่แพทย์ผู้ผ่าตัดกำหนด นักกายภาพจะสอนวิธีลุกนั่ง ขึ้นลงเตียง ใช้ห้องน้ำ และขึ้นลงรถ ให้อยู่ในท่าที่เป็นไปตามข้อควรระวังหลังผ่าตัด
ในบ้าน การปรับเล็ก ๆ ช่วยได้มาก เช่น เลือกเก้าอี้ที่ไม่เตี้ยเกินไปและมีที่วางแขน ใช้ที่รองนั่งเสริมความสูงของโถส้วม และวางหมอนระหว่างขาเวลานอนตะแคงตามคำแนะนำของแพทย์
สำหรับผู้สูงอายุที่ผ่าตัดเพราะกระดูกสะโพกหักจากการล้ม การฝึกมีเป้าหมายสองอย่างพร้อมกัน คือ กลับมาเดินได้อย่างมั่นคง และป้องกันการล้มซ้ำ ซึ่งรวมถึงการปรับบ้านและการฝึกการทรงตัว ครอบครัวควรสังเกตอาการสับสนที่เกิดขึ้นใหม่ในช่วงหลังผ่าตัดด้วย และแจ้งแพทย์หากพบ
อาการที่ควรติดต่อแพทย์ผู้ผ่าตัด
- น่องบวม ร้อน แดง หรือปวด
- แผลผ่าตัดแดง บวม มีหนอง หรือมีไข้
- ปวดมากขึ้นทันทีทันใด หรือขาผิดรูป
- เหนื่อยหอบหรือเจ็บหน้าอก ให้ไปโรงพยาบาลทันที
